De samenleving biedt mensen met een psychiatrische achtergrond niet al te veel kans op sociale integratie en maatschappelijke participatie. Kwartiermaken staat voor de poging een maatschappelijk klimaat te bevorderen waarin meer mogelijkheden ontstaan voor deze groep om erbij te horen naar eigen wens en mogelijkheden.
Volgens de van Dale is een kwartiermaker iemand die belast is met de voorbereiding van een onderneming, een wegbereider, een voorloper. De 'onderneming' is hier een gastvrije samenleving voor mensen met een psychiatrische achtergrond of anderen die met uitsluiting te maken hebben.
Landelijk Steunpunt Kwartiermaken
Sinds het verschijnen van haar proefschrift in 2001 onderhoudt Doortje Kal het Landelijk Steunpunt Kwartiermaken.
Het Landelijk Steunpunt Kwartiermaken probeert o.a. via deze site het gedachtegoed van kwartiermaken onder de aandacht te brengen, te inspireren tot kwartiermaakpraktijken en deze te ondersteunen en te coachen. Het Steunpunt biedt een aanspreekpunt voor mensen die zich oriënteren op het gedachtegoed en de praktijk van kwartiermaken. Via de digitale Nieuwsbrief worden belangstellenden ca 3 keer per jaar op de hoogte gehouden van landelijke en lokale ontwikkelingen, van inspirerende boeken en congressen, nieuwe initiatieven en standvastige praktijken. Zie voor de 'Werkgroep kwartiermakers' elders op deze bladzijde.
Voorjaar 2010 is in eigen beheer een derde (ongewijzigde) druk van het proefschrift 'Kwartiermaken' uitgebracht, voor tien euro te bestellen via d.kal@kwartiermaken.nl Het samenvattende achtste hoofdstuk is bij publicaties te downloaden: 'Waar het huis geen zorg krijgt vindt de ontmoeting niet plaats'. De flaptekst is hieronder te lezen.
Met het beleid van vermaatschappelijking zoals dat de afgelopen decennia is ingezet, wordt beoogd maatschappelijke uitsluiting van mensen met een psychiatrische achtergrond tegen te gaan. Zorg dicht bij huis en 'maatschappelijke steunsystemen' moeten een proces 'van patiënt naar burger' mogelijk maken. Tot nog toe is te weinig aandacht uitgegaan naar wat sociale integratie van 'mensen die anders zijn' vergt van instituties en burgers.
In het boek Kwartiermaken is gezocht naar theorieën die kunnen helpen het 'ruimte maken voor de vreemde ander' - Kwartiermaken - te doordenken. Het Franse differentiedenken, de hermeneutiek, de 'theorie van de presentie' en de 'ethiek van de zorg' blijken bronnen van zowel (maatschappij)kritiek als inspiratie. De centrale vraag is hoe concreet gewerkt kan worden aan een gastvrij onthaal in buurtcentra en vrijwilligerswerk, in het denken over anders zijn, in de verhouding tussen uiteenlopende professionals en cliënten en in vriendschap en burgerschap. (Flaptekst, 2001)
21 januari 2012 De afgelopen anderhalve maand is gebleken dat ons aanbod van een elfdaagse cursus verspreid over 5 maanden niet goed aan de vraag beantwoordt naar scholing op het gebied van kwartiermaken. Daarom hebben David Hidajattoellah van Anoiksis, Gerda Scholtens en Doortje Kal besloten de cursus niet in de voorgestelde vorm door te laten gaan. We zullende de komende maanden actief in contact treden met individuen en instellingen om te bezien hoe het aanbod beter kan aansluiten bij de vraag en (ook financiële) mogelijkheden van cursisten en instellingen. Daarbij gaan de gedachten ook uit naar 'in-company-trainingen' of het geven van een of meerdere workshops. De samenwerking met Hogeschool Utrecht blijft bestaan in de persoon van Doortje als bijzonder lector kwartiermaken.
20 december 2011 Vrijdag 16 december hield Doortje Kal voor een groot en gevarieerd publiek haar inaugurele lectorale rede op Hogeschool Utrecht. Belangstellenden kunnen een boekje met de openbare les opvragen bij het Kenniscentrum Sociale Innovatie: KSI@HU.nl
De werkgroep Kwartiermakers vergadert in 2012 op 15 maart, 21 juni en 15 november, in principe steeds van half twee tot half vijf op het Trimbosinstituut in Utrecht. Alle kwartiermakers zijn van harte welkom. Meld je voor een uitnodiging bij Renée Eek, Reek@Trimbos.nl
In juni van dit jaar werd Doortje Kal bijzonder lector kwartiermaken aan Hogeschool Utrecht. 16 december houdt zij haar inaugurele lecorale rede. U bent daar van harte welkom. De openbare les wordt voorafgegaan (15.00 uur) door een presentatie van Photovoice onder leiding van Madeleine Prinsen en Dominique Leenders, kwartiermakers van GGZ-Breburg. Graag voor 9 december opgeven.
Bij kwartiermakers staat het werken aan omstandigheden waaronder de beweging van cliënt naar burger kwaliteit kan krijgen centraal. Op het symposium 'Anders Bekeken' is juist de vraag aan de orde hoe dat proces verloopt in een concrete fysieke wijk. Sabine Ootes onderzocht dat in het project 'Ongelijke burgers'. Andere sprekers Wilma Boevink, Evelien Tonkens, Jim van Os, Bas Labruyère en Remmers van Veldhuizen. Zie verder, ook voor opgave: www.burgerschapandersbekeken.nl
